Η Αριστερή παράταξη των δασκάλων

Άλλη μια Παγκόσμια Ημέρα σήμερα, αφιερωμένη στους εκπαιδευτικούς. Η ανάρτηση είναι για εκείνους τους δασκάλους και δασκάλες που πρωτοπόρησαν σε εποχές δύσκολες και αγωνίστηκαν μέσα από τις γραμμές της Αριστερής παράταξης των δασκάλων κατά τη διάρκεια του Μεσοπολέμου.

Η Ρόζα Ιμβριώτη καταθέτει στο βιβλίο της " Η αυξημένη ωριμότητα των νέων Άριστος Οιωνός (Ο Νοέμβρης του 1973) τη μαρτυρία της δασκάλας Ελένης Μπαμπαδάκη, μέλος τότε της Διδασκαλικής Ομοσπονδίας:
" Οι εκπαιδευτικοί τόσο της Δημοτικής όσο και της Μέσης στην πλειοψηφία τους πίστεψαν πως η Εκπαιδευτική Μεταρρύθμιση επιδιώκοντας την αναγέννηση της Παιδείας και την ανύψωση  του εργάτη της θα οδηγούσε τη χώρα σ' ένα καλύτερο αύριο. Και μια φωτισμένη, ενθουσιώδικη πρωτοπορία τους αγωνίστηκε με φανατισμό για τη νίκη της στις συνδικαλιστικές οργανώσεις και συνελεύσεις των δύο κλάδων, στα παιδαγωγικά συνέδρια, στον τύπο, στις κάθε είδους εκδηλώσεις  γενικά, όπου έμπαινε το θέμα "Παιδεία". Στην πρώτη εμφάνιση της "Αριστερής παράταξης των δασκάλων" ( στη Γενική Συνέλευση της Διδασκαλικής Ομοσπονδίας του 1929) είκοσι περίπου θαρραλέοι αντιπρόσωποι, σχεδόν όλοι 25 - 30 χρόνων, παρουσίασαν ένα δικό τους ολοκληρωμένο πρόγραμμα επιδιώξεων, διαχώρισαν τη θέση από την "παράταξη του Κέντρου" με την οποία ως τώρα συμπορεύονταν και χάραξαν δικό τους δρόμο για την πραγματοποίηση της αναγέννησης της παιδείας και του λαού: το δρόμο του αγώνα με συνέπεια και συνέχεια ως τη νίκη. Τεράστια ήταν η απήχηση που είχε η παρουσία της αριστεράς παράταξης όχι μόνο μέσα στη συνέλευση αλλά και στον εκπαιδευτικό κόσμο. Πολλές από τις απόψεις των αριστερών έγιναν δεκτές από τη συνέλευση και μπήκαν στο πρόγραμμα της Διδασκαλικής Ομοσπονδίας και το σπουδαιότερο δύο μέλη της Αριστεράς εκλέχτηκαν στο νέο πενταμελές Συμβούλιο ( Ε.Μπαμπαδάκη, Β. Παπάς). Πρωτοφανής όμως ήταν και η αντίδραση με αρχηγό τον Κουλουμβάκη, απαιτώντας μ' αφρούς λύσσας "την κεφαλήν επί πίνακι" των αριστερών που φυσικά τιμωρήθηκαν σχεδόν όλοι με απολύσεις ως 6 μηνών κ.λ.π. Ανάμεσά τους ήταν οι Ν.Πλουμπίδης, Κ. Τσίρκας, Κ. Χυτήρης, Β.Πόλκος, Δ. Σαξώνης, Κ. Βούλγαρης, Κ. Παπανικολάου Σερρών, Σ.Στρατίκης, Κ. Παπανικολάου Φθιώτιδας, Θ. Παπακωνσταντίνου. Στους αγώνες που συνεχίστηκαν ως τη διχτατορία του 1936 με αξιοσημείωτες καταχτήσεις ξεχώρισε μια ατέλειωτη σειρά νέων δασκάλων που τιμωρούνται μ' απολύσεις οριστικές ή προσωρινές, με μεταθέσεις - εξορίες στα βουνά της Ευρυτανίας, όπως Σ. Μπαρμπουνάκης, Κ. Μαμμέλη. Τ. Βαφειάδης, Βαγγέλης Νικολάου, Ε. Αντωνιάδου, Ξ. Γκολφέστου, Θ.Γκοβάτσος, Σ. Τσέκας, Κ. Τζαννετής, Γ. Πριμικήρης, Α. Κοσμόπουλος, Μ. Λεβαντάκος, Χ. Πολυμενάκος κ.α"

Και λίγα λόγια για την δασκάλα Ελένη Μπαμπαδάκη από το βιβλίο του Γιάννη Κατσαντώνη  Η Αριστερή παράταξη των δασκάλων στο Μεσοπόλεμο.
Η Ελένη Μπαμπαδάκη γεννήθηκε το 1899 στους Αρμένους Ρεθύμνου. Σπούδασε δασκάλα, όπως και η αδελφή της Βασιλεία. Μετά την αποφοίτησή της από το διδασκαλείο οργανώθηκε στο ΚΚΕ και είχε αναπτύξει μεγάλη δραστηριότητα σαν δασκάλα, σαν μέλος του ΚΚΕ και συνδικαλίστρια.
Ο τότε επιθεωρητής Ρεθύμνου, για να απαλλαγεί από την εξωσχολική δραστηριότητά της, τη συμβούλεψε να πάει στο Πανεπιστήμιο Αθήνας για μετεκπαίδευση.
Ήταν ανάμεσα στους πρώτους που πέτυχαν στη μετεκπαίδευση.
Στην Αθήνα γνώρισε τους δασκάλους Ν. Πλουμπίδη, Κ.Θ. Παπανικολάου, Θ. Γκοβάτο, Χρ. Πολυμνάκο, που αργότερα παντρεύτηκε την αδελφή της Βασιλεία(...)
Πήρε δραστήριο μέρος στους συνδικαλιστικούς αγώνες. Εκλέχτηκε αντιπρόσωπος δασκαλικών συλλόγων για τη Γενική Συνέλευση της ΔΟΕ και στα 1929 - 1930 ήταν μέλος της διοίκησης της Διδασκαλικής Ομοσπονδίας. Έγραψε αξιόλογα άρθρα στο Διδασκαλικό Βήμα και σ' άλλα έντυπα.
Στην περίοδο της Κατοχής ήταν στην Αθήνα πρώτα, πήγε για ένα διάστημα στην Ευρυτανία και ξαναγύρισε στην Αθήνα. Ήταν από τους υπεύθυνους για τη σύνταξη και έκδοση του παράνομου Διδασκαλικού Βήματος στη διάρκεια της Κατοχής.
Στον εμφύλιο πόλεμο βρισκόταν στην Αθήνα και δούλευε σε διάφορα κομματικά έντυπα.
Το μεταδεκεμβριανό κράτος την εξόρισε στην Ικαρία και στο Τρίκερι, απ' όπου βγήκε στη δεκαετία του πενήντα με κλονισμένη την υγεία της. Έδινε συνεργασίες  σε εφημερίδες και περιοδικά. Ήταν μέλος της συντακτικής επιτροπής της Πανελλαδικής Ομοσπονδίας Γυναικών(ΠΟΓ). Στις αρχές του 1960 έγραψε σειρά άρθρων στην εφημερίδα Ελεύθερος, σχετικά με την αγρότισσα γυναίκα(...)
Πέθανε στις 22 Αυγούστου 1983.

1) Ρόζα Ιμβριώτη Η αυξημένη ωριμότητα των νέων. ΑΡΙΣΤΟΣ ΟΙΩΝΟΣ( Ο Νοέμβρης του 1973), Παιδαγωγική Διογένης, Αθήνα 1973
2) Γιάννη Κατσαντώνη, Η Αριστερή παράταξη των δασκάλων στο Μεσοπόλεμο, Σύγχρονη Εποχή, Αθήνα 1998

Το μπλουζ του δασκάλου

Ένα (πιθανόν) παραδοσιακό αμερικάνικο τραγούδι από την εποχή του κραχ του 1929

"Κι αν δεν μπορείς να κάμεις την ζωή σου όπως την θέλεις, τούτο προσπάθησε τουλάχιστον όσο μπορείς: μην την εξευτελίζεις..."*

Θεόδωρος Παπαγιάννης , Μάθημα στην τάξη

   
    [...] Ο Έλλην διδάσκαλος  παντός βαθμού  υπήρξε  και αυτός  θύμα  πολλαπλής  δουλείας, δουλείας   πνευματικής, δουλείας  οικονομικής, δουλείας  ηθικής. Υπήρξεν εποχή καθ' ην ο διδάσκαλος , εάν μεν ήθελε να είνε τίμιος και ευσυνείδητος έπρεπε να είναι και μάρτυς και αν δεν ήθελε να είνε μάρτυς , έπρεπε να είνε επιτήδειος κόλαξ, αφρονημάτιστος, ασυνείδητος , εκμεταλλευτής. Και τα αίτια της καταστάσεως εκείνης ήρθησαν μεν εν μέρει δια της αποκεντρώσεως της διοικητικής, αλλ ' η οικονομική  και   η  πνευματική  υποτέλεια  εξακολουθούν  να υφίστανται  ακόμη.

[...] Η σπουδαιοτέρα  πηγή  του φρονήματος  και  της  αυτοπεποιθήσεως  των διδασκάλων  δεν  δύναται  να  είνε   άλλη  ειμή  η  επίγνωσις  του  έργου  των και  της  σημασίας αυτού  διά  την  κοινωνίαν.

[...] Και είνε πασίγνωστον , ότι άμα εξασφαλίσης προοδευτικόν, ειλικρινή, μεμορφωμένον , ζηλωτήν διδάσκαλον ενδιαφερόμενον περί του έργου του, διαρκώς ανασκοπούντα και βελτιώνοντα αυτό, άμα εξασφαλίσης διδάσκαλον διανοητικώς, ηθικώς και οικονομικώς  ελεύθερον και αυτοτελή, εξησφάλισες ήδη τα εννέα δέκατα της επιτυχίας του εκπαιδευτικού έργου.(Λόγια του Δημήτρη Γληνού γραμμένα το 1914.*)

Ο δάσκαλος με τη ευρεία έννοια του όρου αποτελεί τον πιο σημαντικό συντελεστή του εκπαιδευτικού έργου και γι' αυτό θα πρέπει να είναι ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ και ΑΞΙΟΠΡΕΠΗΣ.Αυτές οι δυο ιδιότητες του καταλύθηκαν και επίσημα σήμερα με το " Αποφασίζομεν και Διατάσσομεν" που επέβαλλε η κυβέρνηση με την κήρυξη της πολιτικής επιστράτευσης.
Τι εξευτελιστικό θέαμα , τι ντροπιαστικό συναίσθημα να μπαινοβγαίνουν οι αστυνομικοί , με πολιτικά, και να επιδίδουν φύλλα πορείας στους εκπαιδευτικούς καταργώντας κάθε έννοια πολιτικών δικαιωμάτων και ελευθερίας, αφαιρώντας το δικαίωμα στην απεργία και μάλιστα σε μια απεργία για την οποία ακόμη δεν έχει αποφασίσει ο κλάδος των καθηγητών. Να σου δηλώνουν κυνικά ότι δεν έχεις δικαίωμα να εκφραστείς , δεν έχεις δικαίωμα να αρρωστήσεις, δεν έχεις δικαίωμα να αποφασίσεις , δεν έχεις δικαίωμα να αγωνιστείς. Μόνο ένα δικαίωμα έχεις , να σκύψεις το κεφάλι και να υπακούσεις.

 Ένας κόμπος στο στομάχι όλη μέρα  και ένα βασανιστικό ερώτημα : Θα το δεχθείς;

Η απάντηση είναι ΟΧΙ , γιατί πάνω απ ΄όλα έχεις ξοδέψει τη ζωή σου μιλώντας για αξίες και ιδανικά, για ανθρώπινη αξιοπρέπεια , για υπερηφάνεια  και γιατί  έχεις βαθιά επίγνωση του γεγονότος πως ό,τι έχει κατακτηθεί σήμερα στο δημόσιο ελληνικό σχολείο οφείλεται στον πατριωτισμό της πλειονότητας των εκπαιδευτικών που "οργώνουν " κάθε γωνιά της Ελλάδας θυσιάζοντας την προσωπική  και την οικογενειακή  τους ζωή.
Εχθρός των μαθητών δεν είναι οι καθηγητές τους αλλά η κυβερνητική πολιτική. Αυτήν να αντιπαλέψουμε.
 
Οι μέρες είναι δύσκολες και οι αποφάσεις ακόμη δυσκολότερες. 

ΑΝΤΙΣΤΕΚΟΜΑΣΤΕ 

 

* Κ.Π.Καβάφης , Όσο μπορείς
Δημήτρης Γληνός, Ημέρα ελευθερίας δια τους διδασκάλους, Εκλεκτές σελίδες, τ.3, Στοχαστής , 1972, 2η έκδοση






.

Τι σημαίνει Δάσκαλος;