Η τέχνη τιμά τις εργαζόμενες γυναίκες

Αγρότισσες, εργάτριες, νοικοκυρές… είναι οι γυναίκες  που έζησαν και εργάστηκαν σκληρά σε περασμένους αιώνες, όπως αποτυπώθηκαν σε μια σειρά από έργα σημαντικών  ζωγράφων. Πολύ πριν η γυναίκα διεκδικήσει το δικαίωμά της στην εργασία…

Το έργο του τίτλου είναι του ζωγράφου: Louis Emile Adan κι έχει τίτλο: «Gilding Shop».

Οικιακά – «Μαγείρισσες – Υπηρέτριες – Πλύστρες»

Όλα αυτά που κάνει μια γυναίκα όταν «δεν κάνει τίποτα». Όταν δεν εργάζεται. Αποτυπωμένα στον καμβά μεγάλων ζωγράφων, από τoν Camille Pissarro και τον Degas έως και τον Γερμενή. Ιδιαίτερη μνεία αξίζει στον Jean Francois Millet.

Τον ζωγράφο που αγάπησε με σεβασμό τις γυναίκες και τις ζωγράφιζε σε ώρα εργασίας: την κοπέλα που κουβαλάει γάλα, τη γυναίκα που φουρνίζει, το κορίτσι που φτιάχνει βούτυρο…

Gerard Ter Borch: «A maid milking a cow in a barn»

Jean Francois Millet: «Woman baking bread»

Βασίλειος Γερμενής: «Σάρωμα της αυλής»

Antal Berkes: «Straßenszene»

Camille Pissarro: «The laundry woman»

Edgar Degas: «Woman Ironing»

Δαντέλες – Οι σκλάβες της βελόνας


Από τον Vermeer μέχρι τη Frida Kalho, το κέντημα – ράψιμο – πλέξιμο των ρούχων ή μιας περίτεχνης δάντελας επιβάλλεται για τις γυναίκες… Μόνο που δεν είναι πάντα χόμπυ για  καλλιεργημένες δεσποινίδες  αλλά και πολύ κουραστική δουλειά…

Johannes Vermeer: «The Lacemaker» [c. 1669-70]

Albert  Anker: «sitzende bäuerin beim stricken»

Vincent Van Gogh: «Woman Sewing»

Sergei Arsenievich Vinogradov: ‘Sewing’

Frida Kahlo: «Dona Rosita Morillo»

Αγορά – Πωλήτριες κι Εμπόρισσες


Από τη Δανία ως την Ελλάδα κι από τη Γαλλία μέχρι τo Μεξικό, οι ζωγράφοι απεικονίζουν στα έργα  τους γυναίκες στην αγορά. Όχι μόνο να ψωνίζουν αλλά και να δουλεύουν. Δεν πουλούν μόνο ευωδιαστά λουλούδια αλλά και αρμαθιές σκόρδα ή παγωμένα ψάρια.

Paul Gustave Fischer: «At the Vegetable Market»

Γεώργιος Ιακωβίδης: «η κοιμισμένη ανθοπώλις»

John Singer Sargent: «Venetian Onion Seller»

Ignacio Díaz Olano: «Sardinera»

Diego Rivera: «The flower seller»

Χωράφια – Θηλυκά Υποζύγια


Θα μπορούσε να πει κανείς ότι οι γυναίκες-αγρότισσες έχουν σκύψει μπροστά στη μοίρα τους κουβαλώντας στις πλάτες τους ό,τι παράγει ο τόπος  αν δεν ήταν η αγρότισσα που μαζεύει ελιές, τεντωμένη με τα χέρια ψηλά και το βλέμμα της να κοιτάει προς τα πάνω…

Julien Dupré – «Glaneuses»

Vincent Van Gogh: «Two peasant women digging in the field with snow»

Charles Sprague Pearce: «The woodcutter’s daughter»

Jules Breton: «The Shepherd’s Star»

Luigi Bechi: «Picking Olives»

Εργάτριες – Φτηνά και επιδέξια γυναικεία χέρια

Στα εργοστάσια και όχι μόνο…Στις βιοτεχνίες, στα εργαστήρια, στα μαγαζιά, οι γυναίκες-εργάτριες δουλεύουν όπου χρειάζονται ικανά, επιδέξια χέρια και οι ζωγράφοι κάθε εποχής αποτυπώνουν στον καμβά τον μόχθο και την ικανότητά τους.

Isaac Claesz van Swanenburg: «Workers spinning and weaving wool»

Zinaida Serebriakova: «Whitening canvas»

Edgar Seligman: «Women at Work -The Belgian Steel Factory, Goldhawk Road»

Frederick Cayley Robinson: «British Industries- cotton»

Πηγή: nostimonimar.gr

by Αντικλείδι , http://antikleidi.com

Βάλιας Σεμερτζίδης: "Το έργο τέχνης κάνει πολιτική με τη μεγάλη της αλήθεια, όχι πολιτική των εκλογών..."

Με αφορμή τα εγκαίνια ( 25 Νοεμβρίου 2016) της μόνιμης έκθεσης με έργα του Βάλια Σεμερτζίδη στο Ίδρυμα Αικατερίνης Λασκαρίδη, στον Πειραιά θυμήθηκα τις Σημειώσεις του πάνω στο έργο του για το χρονικό διάστημα 1937 -1963. Εκδόθηκαν από τον Γκοβόστη το Δεκέμβριο του 1976.

Βράχος στο Αιγάλεω, λάδι 1937

" Στο βιβλίο αυτό το κείμενο δεν είναι η αυτοβιογραφία μου. Πιθανόν θα έπρεπε να ήτανε. Έτσι θα βοηθούσα περισσότερο τον ενδιαφερόμενο να καταλάβει το έργο μου. Ένα δεύτερο βιβλίο που ελπίζω να γίνει σύντομα θα είναι και αυτοβιογραφία. Είναι πολλά ενδιαφέροντα που θα μπουν στο δεύτερο αυτό βιβλίο. Τώρα δίνονται σημειώσεις που κρατούσα - δουλεύοντας τα έργα μου, όπως και τώρα, για ό,τι γίνεται γύρω μου, σημειώσεις που να δίνουν τις στιγμές που γινόταν το έργο. Και πάλι θα βοηθήσω όσο γίνεται περισσότερο τον αναγνώστη να παρακολουθήσει την πορεία μιας προσπάθειας για κατάκτηση του άπιαστου αυτού χώρου που λέγεται Τέχνη. Ζωγραφική είχα πρωτοεκθέσει από το 1927, με μια ομάδα ερασιτεχνών στην Καλλιθέα. Εξέθεσα πιο υπεύθυνα το 1935 στη Διεθνή Θεσσαλονίκης. Έχω πολλές σημειώσεις που μιλάνε για όλη μου τη ζωγραφική προσπάθεια πριν το ' 37. Όμως σκέφτηκα πως θάπρεπε  ν' αρχίσω μ' ένα ντοκουμέντο. Κάτι που από μόνο του το περιστατικό έχει πειστικότητα και σαφήνεια. " Ο Βράχος στο Αιγάλεω", ήταν μια έκφραση που κλείνει μέσα της σκέψη, γνώση, δέος , αυστηρότητα και που όλα αυτά μαζί αποδείχνουν πόσο σπουδαίος δάσκαλος ήταν ο Παρθένης, που πολλές φορές στο κείμενο του βιβλίου αυτού θα τον αναφέρω. Ο Παρθένης αρνιόταν το ταλέντο. Μας έλεγε ότι η τέχνη είναι  η σκληρή ασταμάτητα δουλειά και μελέτη, κι' αυτό  βασικά διαμόρφωσε την όλη προσπάθειά μου μέχρι σήμερα. Το ότι έγινε δεκτό ένα έργο μου στο Παρίσι, σε μια εποχή που το Παρίσι ήταν το διεθνές κέντρο προβολής της τέχνης και το γεγονός ότι με το έργο ασχολήθηκαν 4 μεγάλα περιοδικά, για μένα τον καιρό εκείνο ήταν μια σπουδαία ώθηση, ήταν κάτι που στερέωσε την πίστη και αποφασιστικότητα να προσπαθώ κι ας ήταν οι δυσκολίες κυριολεκτικά αξεπέραστες.

Χορός " 1η του Μάη 1944", λαδοτέμπερα, 1944 - 1966

Ατέλειωτες σελίδες γεμίζουν οι σημειώσεις για το έργο και τη ζωή μου πριν από τον πόλεμο. Ήταν η πρώτη περίοδος των καλλιτεχνικών εξορμήσεων έτσι πήρα μέρος σ' έκθεση  των Ελεύθερων Καλλιτεχνών, των καλλιτεχνών Πειραιώς, σε Πανελλήνιες και σε Διεθνή Νέας Υόρκης. Όλα αυτά ήταν ώθηση για δουλειά, για δημιουργία, κι' ακόμα όλα αυτά με προετοίμαζαν για τη δύσκολη στιγμή του πολέμου, που δύο χρόνια πριν, τον περιμέναμε κάθε μέρα. Έτσι θα περάσω στις σημειώσεις της κατοχής.
Η περίοδος της κατοχής αποφασιστικά διαμόρφωσε το νόημα της δημιουργικής προσπάθειας της δικής μου και μιας σειράς καλλιτεχνών. Το νόημα αυτό είναι: ΓΥΡΙΣΜΟΣ στις ΠΑΡΑΔΟΣΕΙΣ του ΛΑΟΥ ΜΑΣ. Άντληση μορφής από την πάλη του για λευτεριά, για δημοκρατία. Έντονα χαράχτηκαν μέσα στη δουλειά μου και τη ζωή μου τα περιστατικά που εξέφρασαν το μεγάλο λαό μας.
Έτσι μια και μέχρι σήμερα οι αγώνες είναι ίδιοι, μια και τίποτα, δεν άλλαξε φανερό γίνεται ότι ο στόχος της έκφρασης στην τέχνη δεν μπορεί παρά να είναι ίδιος.
Μορφή στους αγώνες του λαού, μορφή στον καθημερινό του μόχθο για όλες τις επιδιώξεις του, όχι πόλεμος, όχι απατή και πάνω απ' όλα ελευθερία σκέψης, πράξης , ζωής. Ο καλλιτέχνης με δέος ζει τη δύναμη του ανθρώπου και της φύσης, με δέος αντικρύζει τη ζωή και το θάνατο - δεν μπορεί παρά έτσι να γεννιέται το έργο τέχνης, κι' είναι αληθινό τότε μόνο, όταν έχει βαθιές ρίζες στη γης, στους ανθρώπους, στο κάθε τι που γίνεται στον δικό του τόπο. Αυτό δίνει διάρκεια στο έργο, αυτό δίνει ποιότητα, μορφή καινούργια. Το έργο τέχνης κάνει πολιτική με τη μεγάλη της αλήθεια, όχι πολιτική των εκλογών. Η πολιτική στην τέχνη είναι ανακάλυψη εκείνων των μορφών ζωής που καθορίζουν την πορεία προς τα μπρος, που μάχονται το ψέμα, που αγωνίζονται για ειρήνη. Έτσι με την αναφορά στα έργα κατοχής και στις σημειώσεις δείχνω πως πλησιάζω την πράξη της πραγμάτωσης ενός έργου με στόχο σαφή που οδηγεί στην ολοκλήρωση της έκφρασης. Το έργο τέχνης δίνει πρόσωπο στους αγώνες του ανθρώπου, δίνει πρόσωπο σε όσα μας περιτριγυρίζουν, δίνει μορφή στη δύναμη, στην ομορφιά, στην αλήθεια στην πίστη για ένα καλύτερο αύριο"
 Αυτά έγραφε σχετικά με τις σημειώσεις του στις 30 και 31 Ιουλίου 1976 στο Σκιάθι της Ρόδου

Λαϊκό Δικαστήριο στ' Άγραφα , λαδοτέμπερα

"Τρίτη 25 -12 -45

Στον τοίχο έχω καρφωμένο ένα χαρτί 3,30 Χ 2, 25 κι' εκεί πάνω προσπαθώ να χτίσω το έργο μου " Λαϊκό Δικαστήριο". Η σύνθεση είναι στο ύπαιθρο. Είχα κάνει μια λεπτομέρεια 100 Χ 225, στην αριστερή μεριά του έργου από την πρώτη σύνθεση, που ήταν σε κλειστό χώρο. Μα η σκέψη να κάνω αυτό το θέμα στο ύπαιθρο δεν με άφηνε. Έτσι ύστερα από πολλές σπουδές σε μικρό σχήμα και μια 150 Χ 180 πέρασα στο μεγάλο που δουλεύω τώρα. Αυτή η σύνθεση είναι ολότελα κάτι άλλο. Το γενικό σχήμα που είναι μέσα εκεί, οι άνθρωποι, είναι σχεδόν το ίδιο με την αρχική σύνθεση. Έχουν προστεθεί φιγούρες που καθορίζουν με περισσότερη σαφήνεια για το πού γίνεται η δίκη αυτή. Ο βράχος πίσω από την ομάδα καθορίζει το χώρο. Ο ουρανός με σύννεφα που τρέχουν, η βλάστηση πάνω στο βράχο, η λιτότητα σ' όλα υπογραμμίζουν τη δραματικότητα της στιγμής. Νιώθω επιτακτική ανάγκη να τους έχω εδώ μπροστά μου. Όσο πιο πολύ μεγαλώνει το έργο τόσο πιο πολύ θέλεις τη ζωντανή αφορμή κοντά σου. Κάνω μικρές σπουδές για τη " Διαδήλωση".

Λαϊκό Δικαστήριο , λινόλεουμ, 1944 - 1946

Την έχω δουλέψει σε διαστάσεις 70 Χ 1, 40. Τώρα κάνοντας μικρά ψάχνω για λύσεις διάφορες, προβλήματα που περιμένουν τη λύση τους. Η μετατροπή του θέματος σε σχήμα και χρώμα είναι μια αγωνία. Κρύο, ζεστό, γκρίζο, χρώμα, όλ' αυτά κι όταν βρουν τη βασική μορφή η λεπτομέρεια είναι υπόθεση δουλειάς. Κι' ανάλυσης. Καμιά γραμμή, καμιά κουκίδα, ΚΑΝΕΝΑ μεγάλο ή μικρό σχήμα δεν μπορεί να είναι μέσα στο έργο δίχως λόγο.
Κανένα χρώμα και κανένας τόνος δίχως να μιλάνε αυτά για το βαθύτερο νόημα του έργου. Ακόμα. Το χτίσιμο της πάστας του χρώματος, όλ' αυτά μαζί ενωμένα οδηγούν στο έργο Τέχνης.

Διαδήλωση, χαρακτικό σε μέταλλο, 1944 - 1956

Σήμερα είναι Χριστούγεννα. Είναι τα δεύτερα μετά την απελευθέρωση. Τα πρώτα πέρασαν στις μάχες λαού κι' εκείνων που συνεργάστηκαν με τους Γερμανούς. Τώρα, τα Χριστούγεννα περνάνε με γεμάτες τις φυλακές με αγωνιστές, με νέους αγώνες του λαού, για τη λευτεριά, με πείνα, με πληθωρισμό όμοιο με της κατοχής, με τρομοκρατία όμοια με της Κατοχής, με εχθρό ξένο, με νέα Κατοχή, Αγγλική τώρα. Προχθές Κυριακή μια νέα κοσμοθάλασσα γέμισε τους δρόμους της Αθήνας. Η κραυγή ήταν: Γενική Αμνηστία κι' Αναγνώριση της Αντίστασης. Το Παναθηναϊκό Στάδιο γεμάτο. Πήγα στο τέλος της συγκέντρωσης. Ήθελα να δω τους ΠΟΛΛΟΥΣ. Ήθελα να δω τα μάτια τους. Κι' είδα τα ίδια που περπάταγαν στους δρόμους με τους Ιταλούς και Γερμανούς αντικρίτους. Η ίδια αποφασιστικότητα η ίδια δύναμη γεμάτη αγανάκτηση.
Μελέτησα όσο μπορούσα πιο πολύ. Έτσι θα μπορούσα να συνεχίσω τα έργα μου. Γι' αυτό πήγα."

Β. Σεμερτζίδης, Γκοβόστης, Αθήνα 1976

Τάσος Ζωγράφος

Η Πινακοθήκη του Δήμου Αθηναίων φιλοξενεί τα έργα του Τάσου Ζωγράφου σε μια αναδρομική έκθεση που ξεκίνησε στις 12 Μαΐου και θα τελειώσει στις 30 Ιουνίου.

Ο Τάσος Ζωγράφος γεννήθηκε στη Λειβαδειά το 1926 και έφυγε από τη ζωή τον Απρίλη του 2011. Το 1940 ήρθε με την οικογένειά του στην Αθήνα. Μαθήτευσε δίπλα στον Γιάννη Τσαρούχη εξ αιτίας του οποίου ήρθε σε επαφή με το θέατρο. Πολέμησε στον ΕΛΑΣ , πήρε μέρος στα Δεκεμβριανά και με την υποχώρηση έφτασε μέχρι τα Σκόπια. Όταν επέστρεψε στην Αθήνα συνελήφθη και εξορίστηκε  στη Μακρόνησο. Εκεί γνωρίστηκε με άλλους ανθρώπους της Τέχνης και δούλεψε στις θεατρικές παραστάσεις των εξορισμένων. Υπηρέτησε την τέχνη στρατευμένος στο κοινωνικό καλό, διότι όπως υποστήριζε : «Η τέχνη είναι στρατευμένη από την ίδια της την ουσία. Και είναι υποχρεωμένη να είναι. Αυτό λειτουργεί αυτόματα στους καλλιτέχνες. Και πρέπει μέσα από τις ικανότητες που έδωσε η φύση στον καλλιτέχνη, αυτός να υπηρετεί το κοινωνικό σύνολο και τις ιδέες».

Το έργο του είναι συνδεδεμένο με την ιστορία του ελληνικού μεταπολεμικού θεάτρου και κινηματογράφου. Συνεργάστηκε με πάρα πολλούς σημαντικούς σκηνοθέτες, συγγραφείς, ηθοποιούς και δημιούργησε τα σκηνικά για ταινίες, θεατρικά έργα και σειρές στην τηλεόραση.

 Εκτός όμως από το σκηνογραφικό έργο έχει να παρουσιάσει και αντίστοιχο ζωγραφικό. Σε αυτό δημιουργεί έναν κόσμο παραμυθένιο, ονειρικό στον οποίο κυριαρχούν γοργόνες, σκιάχτρα, ονειρικές γυναίκες, καράβια, δέντρα.

Πηγές: ERT.open
            Ριζοσπάστης
            Παρατηρητής της Θράκης
               Biblionet
( H ανάρτηση αφιερώνεται στην καλή μου φίλη Γεωργία Τ.)

Τα Γιάννενα του Χριστόδουλου Γκαλτέμη

Γεννημένος στην Κωστάνιανη, μικρό χωριό της επαρχίας Δωδώνης στον νομό Ιωαννίνων και πάνω στον παλαιό δρόμο Ιωαννίνων - Παραμυθιάς το 1953.

Ο Χριστόδουλος Γκαλτέμης εκδήλωσε από μικρός την έφεση του στο σχέδιο και στη ζωγραφική. Έτσι, πήρε, μαθητής ήδη στη μέση εκπαίδευση, τα πρώτα μαθήματα ζωγραφικής κοντά στον Γιαννιώτη ζωγράφο Γιώργο Καζάκο και αργότερα σπούδασε ζωγραφική στο Προκαταρκτικά Εργαστήριο της Ανωτάτης Σχολής Καλών Τεχνών με δάσκαλο τον Νίκο Νικολάου. Οι κύριες σπουδές του όμως ήταν στο Εργαστήριο Χαρακτικής της ίδιας σχολής στο οποίο μπήκε πρώτος. Σπούδασε με υποτροφία του ιδρύματος Γιάννη Κεφαλληνού και του Ιδρύματος Κρατικών Υποτροφιών. Δάσκαλός του στο Εργαστήριο Χαρακτικής, ο σπουδαίος μάστορας Κώστας Γραμματικόπουλος. Όπως ομολογεί σήμερα ο Γκαλτέμης, ενθουσιάστηκε όταν συνάντησε τον δημιουργό του αλφαβηταρίου τον στο δημοτικό σχολείο - τις εικόνες του βιβλίου αυτού, που τον φανταζόμαστε να το κρατάει όπως το παιδάκι στη φωτογραφία του Δημήτρη Χαρισιάδη, θαύμαζε και, στην παιδική του φαντασία, ήθελε να τις είχε ζωγραφίσει εκείνος. Παρακολούθησε ακόμα όσο σπούδαζε το Φροντιστήριο Καλλιτεχνικής Τυπογραφίας και Τέχνης του Βιβλίου, με δάσκαλο τον Γιάννη Παπαδάκη, ενώ άκουσε τα θεωρητικά μαθήματα του Παντελή Πρεβελάκη, του Παύλου Μυλωνά, του Αντωνίου Δανασσή-Αφεντάκη και της Μαρίνας Λαμπράκη – Πλάκα.

       Αποφοίτησε το 1978 με την τιμητική διάκριση «Βραβείο Φιλοτεχνηθέντων έργων». Από νωρίς η καλλιτεχνική δημιουργία του έπεισε για την αξία και τη δύναμή της, ώστε γρήγορα κέρδισε τη θέση της: έργα του εκτίθενται δίπλα σε "ονόματα" της σύγχρονης ελληνικής τέχνης, όπως είναι οι Σπύρος Βασιλείου, Γιώργος Μανουσάκης, Γιάννης Τσαρούχης, Γιάννης Σπυρόπουλος, Νίκος Χατζηκυριάκος - Γκίκας, Κώστας Μαλάμος, Πάρις Πρέκας, Γιώργης Βαρλάμος, Παναγιώτης Τέτσης, ο δάσκαλός τον Κ. Γραμματόπουλος, κ.ά - ακούει κι έναν "καλό λόγο" από τον καθένα, από άλλον για την εκλογή και την επεξεργασία του θέματος, από άλλον για το σχέδιο και τα χρώματα, αποφασιστικής σημασίας σπάνιες παροτρύνσεις για νέο καλλιτέχνη. Το 1988 εξασφάλισε τριετή υποτροφία του Ιδρύματος Κρατικών Υποτροφιών για μεταπτυχιακές σπουδές χαρακτικής, με υπεύθυνο καθηγητή τον Γιάννη Παπαδάκη.

Το  βιογραφικό έγραψε ο Δημήτρης Παυλόπουλος και βρίσκεται εδώ

Έργα του Χριστόδουλου μπορείτε να δείτε εδώ    

Τα έργα του Χριστόδουλου Γκαλτέμη μου αρέσουν ιδιαίτερα όχι μόνο για τον τρόπο που ο καλλιτέχνης επεξεργάζεται το θέμα του αλλά  γιατί απεικονίζουν μεριές της πόλης που δεν υπάρχουν πια ή έχουν μεταμορφωθεί οριστικά.

                                           

Ο ποιητής και ζωγράφος Νίκος Εγγονόπουλος

 Μπολιβάρ

Για τους μεγάλους, για τους ελεύθερους, 
     για τους γενναίους, τους δυνατούς,
Αρμόζουν τα λόγια τα μεγάλα, τα ελεύθερα,
     τα γενναία, τα δυνατά,
Γι’ αυτούς η απόλυτη υποταγή κάθε στοιχείου, η σιγή,
     γι’ αυτούς τα δάκρυα, γι’ αυτούς οι φάροι,
     κι οι κλάδοι ελιάς, και τα φανάρια
Όπου χοροπηδούνε με το λίκνισμα των καραβιών και
     γράφουνε στους σκοτεινούς ορίζοντες των λιμανιών,
Γι’ αυτούς είναι τ’ άδεια βαρέλια που σωριαστήκανε στο
     πιο στενό, πάλι του λιμανιού, σοκάκι,
Γι’ αυτούς οι κουλούρες τ’ άσπρα σκοινιά, κι οι αλυσίδες,
     οι άγκυρες, τ’ άλλα μανόμετρα,
Μέσα στην εκνευριστικιάν οσμή του πετρελαίου,
Για ν’ αρματώσουνε καράβι, ν’ ανοιχτούν, να φύγουνε,
Όμοιοι με τραμ που ξεκινάει, άδειο κι ολόφωτο μέσ’ στη
     νυχτερινή γαλήνη των μπαχτσέδων,
Μ’ ένα σκοπό του ταξειδιού: προς τ’ άστρα.

Γι’ αυτούς θα πω τα λόγια τα ωραία, που μου τα υπαγόρευσε
     η Έμπνευσις,
Καθώς εφώλιασε μέσα στα βάθια του μυαλού μου όλο
     συγκίνηση
Για τις μορφές, τις αυστηρές και τις υπέροχες, του
     Οδυσσέα Ανδρούτσου και του Σίμωνος Μπολιβάρ.

****************************************************

Μπολιβάρ! Όνομα από μέταλλο και ξύλο, είσουνα
     ένα λουλούδι μέσ’ στους μπαχτσέδες της Νότιας Αμερικής.
Είχες όλη την ευγένεια των λουλουδιών μέσ’ στην καρδιά σου,
     μέσ’ στα μαλλιά σου, μέσα στο βλέμμα σου.
Η χέρα σου είτανε μεγάλη σαν την καρδιά σου,
     και σκορπούσε το καλό και το κακό.
Ροβόλαγες τα βουνά κι ετρέμαν τ’ άστρα, κατέβαινες
     στους κάμπους, με τα χρυσά, τις επωμίδες,
     όλα τα διακριτικά του βαθμού σου,
Με το ντουφέκι στον ώμο αναρτημένο, με τα στήθια
     ξέσκεπα, με τις λαβωματιές γιομάτο το κορμί σου,
Κι εκαθόσουν ολόγυμνος σε πέτρα χαμηλή, στ’ ακροθαλάσσι,
Κι έρχονταν και σ’ έβαφαν με τις συνήθειες των πολεμιστών Ινδιάνων,
Μ’ ασβέστη, μισόνε άσπρο, μισό γαλάζιο, για να φαντάζης
     σα ρημοκκλήσι σε περιγιάλι της Αττικής,
Σαν εκκλησιά στις γειτονιές των Ταταούλων,
     ωσάν ανάχτορο σε πόλη της Μακεδονίας ερημική.

Μπολιβάρ! Είσουνα πραγματικότητα, και είσαι,
     και τώρα, δεν είσαι όνειρο.
Όταν οι άγριοι κυνηγοί καρφώνουνε τους άγριους αετούς,
     και τ’ άλλα άγρια πουλιά και ζώα,
Πάν’ απ’ τις ξύλινες τις πόρτες στ’ άγρια δάση,
Ξαναζής, και φωνάζεις, και δέρνεσαι,
Κι είσαι ο ίδιος εσύ το σφυρί, το καρφί, κι ο αητός.

*****************************************************

Είδες για πρώτη φορά το φως στο Καρακάς. Το φως το δικό σου,
Μπολιβάρ, γιατί ώς νάρθης η Νότια Αμερική
     ολόκληρη είτανε βυθισμένη στα πικρά σκοτάδια.
Τ’ όνομά σου τώρα είναι δαυλός αναμμένος, που φωτίζει
     την Αμερική, και τη Βόρεια και τη Νότια, και την οικουμένη!
Οι ποταμοί Αμαζόνιος και Ορινόκος πηγάζουν από τα μάτια σου.
Τα ψηλά βουνά έχουν τις ρίζες στο στέρνο σου,
Η οροσειρά των Άνδεων είναι η ραχοκοκκαλιά σου.
Στην κορφή της κεφαλής σου, παλληκαρά, τρέχουν
     τ’ ανήμερα άτια και τ’ άγρια βόδια,
Ο πλούτος της Αργεντινής.
Πάνω στην κοιλιά σου εκτείνονται οι απέραντες φυτείες του καφφέ.

Σαν μιλάς, φοβεροί σεισμοί ρημάζουνε το παν,
Από τις επιβλητικές ερημιές της Παταγονίας
     μέχρι τα πολύχρωμα νησιά,
Ηφαίστεια ξεπετιούνται στο Περού και ξερνάνε
     στα ουράνια την οργή τους,
Σειούνται τα χώματα παντού και τρίζουν
     τα εικονίσματα στην Καστοριά,
Τη σιωπηλή πόλη κοντά στη λίμνη.
Μπολιβάρ, είσαι ωραίος σαν Έλληνας....(απόσπασμα)

Νίκος Εγγονόπουλος , Μπολιβάρ, ένα ελληνικό ποίημα , Ποιήματα Α -Β , Ίκαρος 1977


Η βυκάνη

ως την Kωνσταντινούπολη φυσάει αλύπητα
ο αφορεσμένος ο Kαράγιαλης
(πούρχεται από τον Bοριά)
και στη Θεσσαλονίκη λυσσομανάει πεισματάρικα
ο τρομερός Bαρδάρης
εκεί κατά πολύ μεγάλο ποσοστό τα σπίτια τους
τα χτίζουν ξύλινα
έτσι που να μπορούνε τον χειμώνα κάπως να ζεσταίνωνται
και να μη ξεπαγιάζουν

αλλοίμον’ όμως το κατακαλόκαιρο οι μελιτζάνες σα φανούν
κι’ αρχίσουνε τα τηγανίσματα και οι φουβούδες;
μια μόνη σπίθα αρκεί για να φουντώση το μεγάλο το κακό
μερόνυχτα να μαίνωνται οι πυρκαϊές
και να σωριάζωνται καπνίζοντα χαλάσματα
απέραντοι μαύροι ερειπιώνες
να καταντούνε
οι μεγαλουπόλεις

λοιπόν οι κάτοικοι ―πληθυσμοί αμιγώς ελληνικοί―
για νάβρουν έτσι μια κάποια λύση
στην λες ουρανόπεμπτη ―συχνά επανερχόμενη― θεϊκιά κατάρα
ξαναθυμούνται τους παληούς μύθους της Φυλής
προ πάντων ―τους συμφέρει― τον μύθο τον παλιό τον Φοίνικα
που από τις στάχτες του ανασταίνεται ―ξαναγεννιέται―
ακέριος σαν και πριν

Συνέπεια: εις την Kωνσταντινούπολη γεννήθηκε
ο πατέρας μου
σε μιαν ωραία πλατεία της Σαλονίκης στήθηκε
του ήρωα Παύλου Mελά εύμορφο άγαλμα
και ξέρω κάποιον ―να τον ξέρω άραγες;―
όπου στης Πόλεως τα μέρη κάποτες γνώρισε
―ανάμεσα σε πολλά πράματα θάματα και περιπέτειες―
μια δάφνη (δέντρο)
ωραία και με τις δόξες της και με τις πίκρες της
στη μνήμη του να ξαναφέρη τη δαφνοπούλα πάλε
πηγαίνει ―σα βραδυάζη― να πιη ένα κατοσταράκι στο μπακάλικο
του Kαχριμάνη στου Ψυρρή
(εκεί που παλαιότερα εσύχναζ’ ο Παπαδιαμάντης)

κάποτε ―μα χαμηλόφωνα― τραγουδάει το μεράκι του
και διακριτικά στο όργανό του
τον συνοδεύει
ο Mικρασιάτης με το μπουζούκι
(πάλι του Παπαδιαμάντη)

(από το Στην Κοιλάδα με τους Ροδώνες, Ίκαρος 1992) 
Σπουδαστήριο Νέου Ελληνισμού

Ο Ζωγράφος

Οι πίνακες από εδώ


Τεχνίτης του χρωστήρα και του στίχου, ένας από τους συνεπέστερους εκπροσώπους του Υπερρεαλισμού στην Ελλάδα. Γεννήθηκε στην Αθήνα στις 21 Οκτωβρίου 1907 και πέρασε τα μαθητικά του χρόνια (1919-1927) εσωτερικός σε σχολείο του Παρισιού. 
Στην Αθήνα επέστρεψε το 1927 για να υπηρετήσει τη θητεία του ως ακροβολιστής στο 1o Σύνταγμα Πεζικού. Απολύθηκε το 1928 κι εργάστηκε ως το 1930 ως μεταφραστής σε τράπεζα και ως γραφέας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Παράλληλα, φοιτούσε σε Νυχτερινό Γυμνάσιο. 
Από το 1930 έως το 1933 εργάστηκε ως σχεδιαστής στη Διεύθυνση Σχεδίων Πόλεως του Υπουργείου Δημοσίων Έργων. Το 1932 γράφτηκε στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών με δάσκαλο τον Κωνσταντίνο Παρθένη, ενώ φοίτησε στο εργαστήριο του Φώτη Κόντογλου και γνωρίστηκε με τον Γιάννη Τσαρούχη και τον Δημήτρη Πικιώνη. 
Το 1939 πραγματοποιεί την πρώτη του ατομική έκθεση. Με επιρροές από τo μεταφυσικό κόσμο του Ντε Κίρικο και την υπερβατικότητα της βυζαντινής τέχνης προσπαθεί να εκφράσει την παγκοσμιότητα του ελληνισμού, μέσα από την πολυσημία της σουρεαλιστικής γραφής. 
Ένα χρόνο νωρίτερα είχε εκδώσει την πρώτη του ποιητική συλλογή με τον χαρακτηριστικό τίτλο «Μην ομιλείτε εις τον οδηγόν», η οποία προκάλεσε εντονότατες αντιδράσεις κι έλαβε τις διαστάσεις φιλολογικού σκανδάλου. Μερίδα των κριτικών τον ειρωνεύτηκε, όπως και τον Εμπειρίκο άλλωστε, θεωρώντας τη γραφή του πνευματικό παιγνίδι χωρίς βαθύτερο αντίκρισμα. 
Μοναδικός του υπερασπιστής υπήρξε ο επίσης υπερεαλιστής Ανδρέας Εμπειρίκος. Του έγραφε: «Νικόλαε Εγγονόπουλε, σε αυτόν τον κόσμο δύο είναι τα μεγαλύτερα και πιο πολύτιμα στοιχεία, ο Έρωτας και το Σπαθί. Όλα τα άλλα έρχονται κατόπιν και τελευταίο από όλα η κριτική. Είσαι πραγματικά μεγάλος ποιητής, άσε λοιπόν οι άλλοι να λένε ότι θέλουν». 
Το 1941 πολέμησε στο Αλβανικό μέτωπο και αιχμαλωτίσθηκε από τους Γερμανούς. Μεταφέρθηκε σε στρατόπεδο εργασίας, απ' όπου δραπέτευσε και επέστρεψε στην Αθήνα με τα πόδια.  
Το 1944, με νωπές τις αναμνήσεις του πολέμου, παρουσιάζει τον «Μπολιβάρ», την κορυφαία στιγμή της ποίησής του. Μέσα από τη μορφή του Σιμόν Μπολιβάρ, του απελευθερωτή της Νότιας Αμερικής από τους Ισπανούς, ο Εγγονόπουλος δίνει το διαχρονικό πρότυπο του αγωνιζόμενου ανθρώπου, χωρίς τους περιορισμούς φυλής, χώρας ή εποχής. Σύμφωνα με τον επιγραμματικό χαρακτηρισμό του κριτικού Ανδρέα Καραντώνη, το μακροσκελές αυτό ποίημα αποτελεί τον «Ύμνο εις την Ελευθερία» της γενιάς του '30. 
Το 1945 ξεκίνησε πανεπιστημιακή καριέρα στο ΕΜΠ ως βοηθός στην έδρα Διακοσμητικής και Ελευθέρου Σχεδίου. Το 1969 έγινε καθηγητής στην έδρα Ελεύθερου Σχεδίου και εντεταλμένος στην έδρα Γενικής Ιστορίας της Τέχνης.  Η ακαδημαϊκή του σταδιοδρομία έληξε το 1973 με τη συνταξιοδότησή του. 
Το 1958 του απονεμήθηκε το πρώτο Κρατικό Βραβείο Ποίησης για την ποιητική του συλλογή «Εν Ανθηρώ Ελληνι Λόγω», ενώ το 1966 τιμήθηκε για το ζωγραφικό του έργο με το Χρυσό Σταυρό του Γεωργίου Α'. Το 1979 θα του απονεμηθεί εκ νέου το Κρατικό Βραβείο Ποίησης για την ποιητική του συλλογή «Στην κοιλάδα με τους ροδώνες». 
Πέθανε στις 31 Οκτωβρίου 1985 από ανακοπή καρδίας. Η κηδεία του έγινε δημοσία δαπάνη στο Α' Νεκροταφείο Αθηνών. Η καλλιτεχνική δημιουργία τού Νίκου Εγγονόπουλου τοποθετείται στην πρωτοπορία του ελληνικού υπερρεαλισμού. Βασικά χαρακτηριστικά του έργου του αποτέλεσαν η ιδιότυπη χρήση της δημοτικής γλώσσας και οι συμβολικές μορφές του, μέσω των οποίων πρόβαλε το αίτημα για μια ελληνοκεντρική σουρεαλιστική ποίηση και μια νέα έκφραση ελληνικότητας. 
Ποιήματα του Νίκου Εγγονόπουλου έχουν μεταφρασθεί σε πολλές γλώσσες του κόσμου. Επιπλέον, έχουν μελοποιηθεί από τον Μάνο Χατζιδάκι, τον Αργύρη Κουνάδη και τον Νίκο Μαμαγκάκη.

Τα βιογραφικά του ποιητή από εδώ

Μελοποιημένα ποιήματα του Εγγονόπουλου