Αντίο ...Μαριανίνα Κριεζή

Πότε θα ξαναδώ το Πόρτο Λίλι
και την αρχαία πόλη Παπουα-Λίλη
πότε στη Λίλιτσα θα ξαναπερπατήσω,
πότε αχ πότε θα ξαναγυρίσω;

Αντίο Λιλιπούπολη, αντίο αντίο,
παίρνω το πατίνι μου, το άλογο, το πλοίο,
παίρνω το τρένο της γραμμής, παίρνω το αεροπλάνο
και φεύγω Λιλιπούπολη τις ομορφιές σου χάνω.

Ποτέ δε θα ξεχάσω κάποια δύση
στο χρυσοκόκκινο φεγγαρονήσι,
αχ Λιλιπούπολη τον κόσμο κι αν γυρίσω,
άλλο νησί δε θα ξαναγαπήσω.

Αντίο Λιλιπούπολη, αντίο αντίο,
παίρνω το πατίνι μου, το άλογο, το πλοίο,
παίρνω το τρένο της γραμμής, παίρνω το αεροπλάνο
και φεύγω Λιλιπούπολη τις ομορφιές σου χάνω.

Στίχοι: Μαριανίνα Κριεζή
Μουσική: Δημήρης Μαραγκόπουλος
Πρώτη εκτέλεση: Αντώνης Κοντογεωργίου

Στις χαραυγές ξεχνιέμαι

 

Mάσκα δεν έχω να γυρνώ στο καρναβάλι ετούτο

μόνο μια απόχη να τρυγώ της θάλασσας την πονηριά 

και της σιωπής τον πλούτο

Bάρα καλή, βάρα γερή, μια ντουφεκιά ζαχαρωτή

κι άσε να νοιώσει η γαλαρία του χαρτοπόλεμου τη βία 

Σκουπίδι η σκέψη την πετώ, τη λογική απαρνιέμαι

μ' ένα σαράκι αρμένικο για δρόμους που δε θέλησα

στις χαραυγές ξεχνιέμαι

Bάστα το νου, βάστα το νου να μην γκρινιάξει του καιρού

πού 'φτιαξε με τον πόνο κλίκα και τσιγγουνεύεται στη γλύκα

Στίχοι: Θανάσης Παπακωνσταντίνου

Μουσική: Θανάσης Παπακωνσταντίνου

Ερμηνεία: Γιώργος Μιχαήλ

Δίσκος: Αγία Νοσταλγία (1993)

Αυτός ο τόπος...

 

Αυτός ο τόπος που μας ματώνει

κι αυτός ο αέρας που μας φαρμακώνει,

με μια σημαία μάς έχει ντύσει

μιας ξένης χώρας που έχει χρόνια σβήσει.

Αυτός ο τόπος που έχει ανοίξει

βαθειά πηγάδια και πικρά να πνίξει,

αυτός ο τόπος, αυτό το χώμα

και πεθαμένους δεν μας θέλει ακόμα.

Ποιος είμαι κι ήρθα

χωρίς ελπίδα

με μια πατρίδα

σαν την νυχτερίδα

και κυματίζω σαν μια σημαία

μπροστά στην Κίρκη

και στον Οδυσσέα;

Αυτός ο τόπος που έχει ανοίξει

βαθειά πηγάδια και πικρά να πνίξει,

αυτός ο τόπος, αυτό το χώμα

και πεθαμένους δεν μας θέλει ακόμα.

Στίχοι: Μάνος Ελευθερίου

Μουσική: Θάνος Μικρούτσικος

Ερμηνεία: Μαρία Δημητριάδη

Δίσκος:Δελτίο Καιρού

Βουνά σας χαιρετώ...

 Βουνά, βουνά σας χαιρετώ

φεύγω για μακριά

για ταξίδι μεγάλο δίχως πηγαιμό

δίχως γυρισμό.

Βουνά, βουνά σας χαιρετώ

φεύγω για μακριά.

Δεν κιότεψα, δεν λύγισα

και τη ζωή αψήφησα.

Μονάχα μια καρδιά πονώ

μόνο μια καρδιά

αυτή μόνο θα νιώσει

το σκληρό καημό απ' το χωρισμό

μονάχα μια καρδιά πονώ

μόνο μια καρδιά.

Στίχοι: Μίκης Θεοδωράκης

Μουσική: Μίκης Θεοδωράκης

Πρώτη εκτέλεση: Στέλιος Καζαντζίδης & Χαρούλα Αλεξίου ( Ντουέτο 

Σπίτι καλοκαιριού

 Είχε στον κήπο μια μηλιά

Είχε στην πόρτα ζωγραφιά

Είχε στα κάγκελα παιδιά

Και στο μπαλκόνι μια ιτιά

Είχε στις κάμαρες πουλιά

Στο περιβόλι μια ροδιά

Είχε στη στέγη τον νοτιά

Και παραμύθια για παιδιά

Μα είχαν τα παιδιά καημούς

Φτιάξανε τραγούδια

Έβγαλε η ροδιά ανθούς

Πέρασε η ζωή

Μέσα στο σπίτι τα καλοκαίρια

Έχουν αλλάξει χρώμα και φως

Είχε παράθυρα ανοιχτά

Στον ήλιο παίζαν τα παιδιά

Είχε τα εξώφυλλα κλειστά

Στην πρώτη νύχτα του βοριά

Είχε στον τοίχο μια καρδιά

Έγραφε ονόματα μικρά

Και φύγαν πια για τον νοτιά

Και τα πουλιά και τα παιδιά

Στίχοι: Κωστούλα Μητροπούλου

Μουσική: Λουκιανός Κηλαηδόνης

Πρώτη εκτέλεση: Βίκυ Μοσχολιού

Δίσκος: Η πόλη μας (1970)

Ένα κόκκινο βαρκάκι

 Αφιερωμένο σε όλους τους μπαμπάδες

Θα σου πάρω ένα κόκκινο βαρκάκι

να φορτώσεις τα χλωρά τα όνειρά σου

κι εγώ ήσυχα θα κάθομαι κοντά σου

να σε βλέπω να κρατάς σφιχτά το δοιάκι. 

                            

Χθες ζωγράφισες την πρώτη ζωγραφιά σου    

τέτοια θάλασσα γαλάζια δεν ξανάδα

σαν ψαράκια κολυμπούσαν με σβελτάδα

βουτηγμένα στην μπογιά τα δάχτυλά σου.

                             

Την πραμάτεια μου θα δέσω μπογαλάκι

στο πλευρό σου να μπαρκάρω καμαρότος

κι  εσύ θα ’σαι καπετάνιος  μου και πρώτος

στο τρελό μας κατακόκκινο βαρκάκι.

Στίχοι, Φάνης Καββαδάς 

 Μουσική, Λευτέρης Μέρος

Συμμετέχει η μικρή Ηλέκτρα

Παιδί όταν ήμουν, άκουσα πρώτη φορά τη μουσική του Μάνου Χατζιδάκι, σ' ένα θερινό σινεμά του Καΐρου, το Saint James...

 Σαν σήμερα έφυγε ο Μάνος Χατζιδάκις. Στη μνήμη του, αντί άλλων, ένα μικρό απόσπασμα από το άρθρο του συνθέτη Νίκου Ξυδάκη " Η Αθήνα τού οφείλει τη μουσική της", το οποίο δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά στην εφημερίδα Καθημερινή στις 6 Ιουνίου 1999 και επαναδημοσιεύτηκε από τις εκδόσεις Άγρα το 2002 μαζί με "Τα τριαντάφυλλα της Μάρσα Ματρούχ"

Όπως λέει κάπου ο ίδιος, "δεν ξέρω να αναλύω τους ποιητές, γι' αυτό θα αρχίσω από τα προσωπικά μου".

Παιδί όταν ήμουν, άκουσα πρώτη φορά τη μουσική του Μάνου Χατζιδάκι, σ' ένα θερινό σινεμά του Καΐρου, το Saint James. Ήταν σ' έναν από τους πιο πολυσύχναστους και θορυβώδεις κεντρικούς δρόμους της πόλης. Η βεράντα του ήταν εστιατόριο. Υποφωτισμένο. Βράδυ, ανάμεσα σ' άσπρα τραπεζομάντιλα, στα φυτά και τη βαριά αρωματισμένη, την πηχτή, ζεστή, καλοκαιρινή και κοσμοπολίτική του Καΐρου ατμόσφαιρα. Η μουσική του ίσως της ταινίας Λατέρνα, φτώχεια και φιλότιμο. Η φωνή του Ορφέα τραγουδάει " Είμαι άντρας...". Εμείς παιδιά, σχεδόν ανάσκελα, τα μάτια μας έπαιζαν αλλού. Διέσχιζαν τον ουρανό και τα άστρα του. Κάθε τόσο, η ευφορία της μουσικής του Χατζιδάκι μάς τύλιγε ξεχασμένους, παραδομένους όπως στη μουσική του Μότσαρτ και την προκλασική μουσική στο Πλανητάριο, ατενίζοντας γαλαξίες, πολιτείες αστρικές, τα μυστήρια του σύμπαντος κόσμου. Θα' ταν γύρω στο 1960. Μας συγκινούσε, τον τραγουδούσαμε πολύ. Η ολίγο εξωτική μας κοινότητα ονειρευότανε πλέον την επιστροφή της στην Αθήνα και την Ελλάδα. Είχε γευθεί ήδη αρκετά τους καρπούς, γλυκούς και πικρούς, του "αλλού". Τη μουσική του την ταύτιζα με την Αθήνα. Και πάντοτε είχα το αίσθημα ότι η Αθήνα τού οφείλει τη μουσική της. Πριν από εκείνον, η Αθήνα έμοιαζε πως δεν είχε μουσική δική της. Παρά μόνον σ' ένα μακρινό, σχεδόν μυθικό παρελθόν. " Μ' άσπρα πουλιά και σύννεφα τον ουρανό θα ντύσω..." " Αθήνα..." τραγουδούσαμε με το ίδιο πάθος και με μια " εκτός νόμου" σημασίας, όπως εδώ εκείνη την εποχή τραγουδούσε ο κόσμος το " Βράχο βράχο τον καημό μου" του Μίκη Θεοδωράκη. Δηλαδή τα ίδια παντού και πάντοτε.

Ένας γείτονάς μας αριστερός υποπτευότανε τη μουσική του όπως και την ευρωπαϊκή εν γένει, ότι περιείχε διαβρωτικά, αποικιακά στοιχεία. Επειδή άρεσε υπερβολικά σ' έναν ταγματάρχη Εγγλέζο που είχε ξεμείνει στο Κάιρο από τον " καιρό των Εγγλέζων". Τον αναγνωρίζαμε πάντα όταν ερχότανε σπίτι μας, γιατί από τις σκάλες ακόμα μισοσφύριζε  - μισοτραγουδούσε με τα σπασμένα ελληνικά του " Το φεγγάρι είναι κόκκινο, το ποτάμι είναι βαθύ...". Εγώ πάλι, μαγεμένος από το όνομα του Χατζιδάκι χωρίς να γνωρίζω γιατί, δεν πίστευα πως ήταν υπαρκτό πρόσωπο. Άκουγα απορημένος αυτή τη μουσική. Την ένιωθα σαν ένα "ρήγμα". Ο κόσμος τότε λοξοπατώντας στα ταγκό και τα βαλς, σ' ένα σχεδόν ανεύθυνο κομψό ερωτικό ύφος, ζήταγε τραγούδια αγάπης. Το πρόσωπο της ευτυχίας. Στη χορευτική ατμόσφαιρα, μπλέκονταν  μαζί Ιταλοί, Μαλτέζοι, Γάλλοι, Αρμένιοι, ο Νείλος με το Λούβρο. Εμείς παιδιά νέοι, Καϊρινοί, Αλεξανδρινοί, από το Πόρτ Σάιντ, το Σουέζ, με πρόωρους χωρισμούς, αποχαιρετισμούς στις αποσκευές μας, κάτι σαν λυπημένοι, κάτι σαν χαρούμενοι. Νεοφώτιστοι του ταξιδιού....

κι είμαστε εμείς στο καράβι

με το καπέλο λίγο στραβά

που καπνίζαμε αμέριμνα

τάχα...

για να θυμηθώ και τον Στρατή Τσίρκα. 

Εκεί που σμίγει ο καιρός με την ελπίδα...

Εκεί που σμίγει ο καιρός με την ελπίδα

κει που ανταμώνει το σκοτάδι με το φως,

στέκει το βλέμμα σου μπροστά στην καταιγίδα

κι είναι τα μάτια σου κουρσάρων θησαυρός

Κύματα οι σκέψεις μου στα πέλαγα του νου

πως με σημάδεψες σκιά του δειλινού

Μάγια που λύθηκαν στη ρότα της καρδιάς,

καημοί που ντύθηκαν στο χρώμα της χαράς

Κι εγώ που γύριζα τις θάλασσες του κόσμου

και κυνηγούσα τους ανέμους του νοτιά,

σ'είδα ν'αστράφτεις και να κατοικείς εντός μου,

τη νύχτα πού'βαλα στα χρόνια μου φωτιά

Κύματα οι σκέψεις μου στα πέλαγα του νου

πως με σημάδεψες σκιά του δειλινού

Μάγια που λύθηκαν στη ρότα της καρδιάς,

καημοί που ντύθηκαν στο χρώμα της χαράς

Στίχοι: Γιάννης Γιαβάρας

Μουσική: Δημήτρης Παπαδημητρίου

Πρώτη εκτέλεση: Δημήτρης Μητροπάνος

Από τον δίσκο του 2001   "Στης ψυχής το παρακάτω",

 

Άντε να χειμωνιάσει

 Στίχοι - Μουσική : Ορφέας Περίδης

Ερμηνεία : Λιζέτα Καλημέρη

Δίσκος: Εν Φλύα (2018)

Το σάπιο κόσμο θα δεις , θα τον αλλάξουμε εμείς...

 Social Waste & Γιάγκος Χαιρέτης

Πάει λοιπόν κι αυτό το καλοκαίρι...

Πάει λοιπόν κι αυτό το καλοκαίρι
τ' αφήσαμε κι αυτό στην αμμουδιά,
τ' αφήσαμε κι αυτό να πάρει
το δρόμο που τραβάνε τα πουλιά.

Από Αύγουστο σε Μάη
θα γεράσουμε,
σαν το κύμα στ' ακρογιάλι
θα περάσουμε.

Πάνε λοιπόν και φέτος οι αγάπες
που βρήκαν μια ζωή στην αμμουδιά,
τις πήρε στα βαθιά όλες το κύμα

κι αφήσαν το τραγούδι στην καρδιά.

Μουσική: Γιώργος Ζαμπέτας
Στίχοι: Δημήτρης Χριστοδούλου
Ερμηνεία: Χρήστος Εμμανουήλ

Αν πεθάνω άσε το μπαλκόνι ανοιχτό...

Και τώρα τι να πει και τι να γράψει κανείς για τον Γιάννη Πουλόπουλο; Αγέραστος μέσα από τα τόσα πολλά και καλά τραγούδια που συντρόφευσαν τη νεότητά μας και εξακολουθούν να μας γοητεύουν, να μας συγκινούν  και να τα σιγοτραγουδάμε σαν και την πρώτη μέρα που τα ακούσαμε. Με τη φωνή του συνδέσαμε τα πρώτα ερωτικά σκιρτήματα, τις χαρές, τις απογοητεύσεις, τους χωρισμούς και τους αποχωρισμούς. Σχηματίσαμε τον κόσμο μας στα τέλη της δεκαετίας του 60 και τη δεκαετία του 70. Μικρά παιδιά που γίναμε έφηβοι. Αυτή η φωνή με την μοναδικά βελούδινη αίσθηση που άγγιζε - αγγίζει ακόμη - τις χορδές της καρδιάς μας.
Από το ραδιόφωνο όλα τα ακούσματα σε εποχές που όλα τα άλλα μέσα ήταν πολυτέλεια. Θυμάμαι που τσακωνόμασταν με τις φίλες μου γιατί είχαμε χωριστεί στις Πουλοπουλικές και στις άλλες που άκουγαν άλλους τραγουδιστές εκείνη την εποχή. Μέχρι και με τη φωνή του Νίκου Ξανθόπουλου, που την ακούγαμε στις ελληνικές ταινίες, συγκρίναμε τη φωνή του και προσπαθούσαμε να επιχειρηματολογήσουμε την προτίμησή μας στη φωνή του Πουλόπουλου. Τι να πρωτοθυμηθώ; Υπήρχε πάρτι που να μην τελειώνει με τον Πουλόπουλο; Υπήρχε μαθητική ή φοιτητική παρέα που να μην " πιάσει" έστω και ένα τραγούδι με τον Πουλόπουλο; 
Νιώθω σαν  κάτι να κατέρρευσε μέσα μου στην είδηση του θανάτου του Γιάννη Πουλόπουλου. Ίσως γιατί σιγά σιγά φεύγει μια ολόκληρη εποχή μαζί με ό,τι έχουμε αγαπήσει. Οι παλιές γειτονιές, τα σπίτια με τις αυλές και τα λουλούδια,οι δρόμοι και οι πλατείες, οι παρέες, το ραδιοφωνάκι , οι φίλοι, οι εικόνες, τα συναισθήματα.

Έπεφτε βαθιά σιωπή 

Στη φτωχιά μας την αυλή

Το δάκρυ μας σταλιά σταλιά

Μαύρο πουλάρι
πού πας τον νεκρό σου καβαλάρη;

Παιδί μου, ώρα σου καλή!

Πάμε να βρούμε λίγη θάλασσα

Πάμε να βρούμε λίγη θάλασσα 
Ταξίδια να ονειρευτούμε
Κι ίσως αλλάξουν και τα λόγια μας 
Μ’ αυτά που θέλαμε να πούμε
Πάμε να βρούμε λίγη θάλασσα 
Που κάτι υπάρχει και πιο πέρα 
Μήπως μας δείξει άλλα πράγματα 
Σ αυτό το φως κι αυτή τη μέρα

Πάμε να βρούμε άλλη θάλασσα 
Εκεί που δεν κρατάει θεμέλιο
Κι είναι αλλιώς όλα τα πράγματα
και ας μην ξέρουν κι από γέλιο
Πάμε να βρούμε άλλη θάλασσα 
Κι ας είναι πάντα θυμωμένη 
Σαν προσευχή για όσα χάθηκαν 

Να μην τα βρουν οι κολασμένοι

Μουσική: Δημήτρης Παπαδημητρίου
Στίχοι: Μάνος Ελευθερίου

Ερμηνεία: Βερόνικα Δαβάκη

Federico Garcia Lorca

Ας ήμουν μία ημέρα στη Γρανάδα
Στο χώμα που πατούσες Φεντερίκο
Κι ας ήμουν μια σταλίτσα πρασινάδα
Στης νιότης σου τον ρημαγμένο κήπο

Ας ήμουν μια ελιά στο όνειρό σου
Φτερούγισμα στην πρωινή γαλήνη
Σύντροφος που σφουγγάει το μέτωπό σου
Και μοιρολόι στη νεκρική σου κλίνη

Ας ήμουν Φεντερίκο μια κιθάρα
Που τραγουδάει το φίλιωμα του κόσμου
Αυτό μονάχα να 'μουν μια κιθάρα
Βουίζει το τραγούδι σου εντός μου

Στίχοι, Μουσική, Ερμηνεία: Πάνος Μπούσαλης

Σεμπρεβίβα

Κρατάμε την ανάσα μας το βράδυ, όπως κρυφά ο πόθος μας ανάβει
Μας σεργιανά του Αύγουστου καράβι κι είναι η θάλασσά μας λάδι
Φυσάει αγέρας και μοσχοβολά, θυμάρι και λιβάνι το κατάρτι
Κι έχουμε αστέρια κι άλλα κρεμαστά φυλαχτά τριγύρω στο λαιμό του μπάτη

Παίζουν δελφίνια πάνω στον αφρό και της καρδιάς μας σπάει το ρόδι
στων γλάρων τον τρελό χορό που στέκουν πάνω στο ένα πόδι
Μας ξενυχτάει ο τραγουδιστής που χει στα μάτια δυο φεγγάρια
και μας κερνάει ο μαρκονιστής με κρασί που βράζει μες στ αμπάρια.
Κι έτσι θα βγαίνει πάντα ζωντανή του ήλιου η χρυσή αχτίδα
Για να κεντάει πάνω σε πανί, όσα μέσα στ’ όνειρό μου είδα

Φεύγουν τα χρόνια μα ξαναγυρνάν στιγμές που ζήσαμε στ' αλήθεια
κι είναι η ζωή σαν ψέμα που κυλά, που γυρνά ξανά στα παραμύθια
Έχω πολλά τραγούδια να σου πω και άλλα που δεν τραγουδιούνται
σήματα από φάρο αλαργινό γι αυτούς που θέλουν να θυμούνται, 
γι αυτούς που ξέρουν να θυμούνται.
Απόψε θα σε πάρω μακριά κι έχω δυο ναι για κάθε όχι 

Να δεις πως βγαίνουνε αληθινά, στεριανά καράβια στ’ ουρανού την όχθη

Σέμπρεβίβα. Στίχοι Μουσική: Πάνος Μπούσαλης.
Πάνος Μπούσαλης, Αναστασία Μουτσάτσου. CD Σεμπρεβίβα: Μετρονόμος 2016
Χορωδία: Διαμάντη, Βέρα, Ισαβέλλα, Νίκος, Πάνος.
Νταούλι: Αντρέας Νικόλης,  Κοντραμπάσο: Θεόδωρος Κουέλης, 

Γκάιντα : Γιώργος Μακρής,  Ακουστική Κιθάρα: Γιάννης Χίνος, Ευγένιος Ζαρκάδας, Λαούτο: Γιάννης Χίνος 

Δακρύσαν τα σεντόνια μου κι απόψε...

Ένα από τα πιο όμορφα τραγούδια αγάπης σε στίχους Αγγελικής Ελευθερίου και μουσική Μίκη Θεοδωράκη με τη φωνή της Αλίκης Καγιαλόγλου.

Όταν από κοντά μου πια θα έχεις φύγει

κι όταν δε θα'χω από πού να κρατηθώ,

όταν κι οι φίλοι θα χαθούνε λίγοι λίγοι

κι αυτή η νύχτα που θαρρώ πως θα πνιγώ,

πόσες αγάπες μες στον κόσμο θα' χουν μείνει

και τη δικιά σου σε ποια μάτια θα την βρω.

Δακρύσαν τα σεντόνια μου κι απόψε

κι από τα τζάμια στάζει καταχνιά.

Παρ’ την κιθάρα σου και λίγο παίξε

για κείνο το πουλί στην ερημιά.

Μην κλαις μέσα στον ύπνο σου τα βράδια

και λες πως θες να μείνεις μοναχή.

Τα όνειρά σου τα' κανες κομμάτια,

χωρίς αυτά πού θα βρεις την αρχή;

Από τα μικρά ψαράδικα στου κόσμου το λιμάνι

Στίχοι: Μάνος Ελευθερίου

Μουσική : Δήμος Μούτσης

Ερμηνεία: Βίκυ Μοσχολιού

Δίσκος : Στροφές (1973)

Σπίτι από γη

"Στις δεκατέσσερις του Απρίλη,
του χίλια εννιακόσια τριάντα πέντε
χτύπησε η χειρότερη από τις καταιγίδες της σκόνης
που γέμισαν ποτέ στον ουρανό.
Έβλεπες την καταιγίδα να πλησιάζει
μαύρη σαν την πίσσα και φοβερή,
πέρασε μέσα απ' τη μικρή μας πόλη
Και άφησε πίσω της καταστροφή"

με αυτούς τους στίχους ο αμερικανός τραγουδοποιός  Γούντι Γκάθρι τραγούδησε την Dust Bowl, τη μεγάλη οικολογική καταστροφή που συνέβη την άνοιξη του 1935 και συγκεκριμένα την Κυριακή των Βαΐων. 
Ο Γούντι Γκάθρι βρισκόταν στο σπίτι του στην κωμόπολη Πάμπα του Τέξας όταν ένα τεράστιο σύννεφο σκόνης κάλυψε τα πάντα και πήρε στο πέρασμά του ζώα, σπίτια και ανθρώπους. Όσοι επέζησαν αντιμετώπισαν μεγάλα και σοβαρά προβλήματα υγείας. 

" Την άνοιξη του 1935, το Πάμπα δεν ήταν η μοναδική κωμόπολη που είχε τιμωρηθεί από τον όλεθρο και τις απώλειες της τετράχρονης ξηρασίας. Ξαφνικοί κυκλώνες σκόνης - μαύροι, γκρίζοι, καφετιοί και κόκκινοι - είχαν επιπλέον ρημάξει τις ψηλές, στεγνές πεδιάδες του Κάνσας, της Νεμπράσκα, της Οκλαχόμα, του Αρκάνσας, του Τέξας, του Κολοράντο και του Νέου Μεξικού. Ωστόσο, τίποτε δεν είχε προετοιμάσει τους αγρότες, τους κτηματίες, τους εργάτες γης και τους ανέστιους περιπλανώμενους της περιοχής για αυτό που θα συνέβαινε την Κυριακή των Βαΐων όταν μια τεράστια  μαύρη μάζα και δεκάδες άλλα, μικρότερα σύννεφα σκόνης γρήγορα εξελίχθηκαν σε μια από τις χειρότερες οικολογικές καταστροφές της ιστορίας. Η βλάστηση και η άγρια πανίδα καταστράφηκαν ολοσχερώς. Μέχρι το καλοκαίρι, οι θερμοί άνεμοι είχαν παρασύρει εκατομμύρια κυβικά μέτρα επιφανειακού εδάφους, και η συνεχιζόμενη ξηρασία ερήμωσε τις αγροτικές καλλιέργειες στα πεδινά. Οι φτωχοί αγρότες που μίσθωναν τη γη έγιναν ακόμα πιο φτωχοί, καθώς τα χωράφια τους έμειναν άκαρπα. Σε όλη τη Μεγάλη Κρίση, οι Μεγάλες Πεδιάδες πέρασαν αφόρητα μαρτύρια. Η παρατεταμένη ξηρασία των πρώτων χρόνων της δεκαετίας του 1930 είχε καταστρέψει τις σοδειές, είχε διαβρώσει το έδαφος και είχε προκαλέσει πολλούς θανάτους. Χιλιάδες τόνοι σκούρου επιφανειακού εδάφους, ανάμεικτου με κόκκινο πηλό, έφταναν στο Τέξας από την Ντακότα και τη Νεμπράσκα, παρασυρμένοι από ανέμους ταχύτητας ογδόντα με εκατόν  δέκα χιλιομέτρων την ώρα. Μια αίσθηση απελπισίας κατέκλυζε τα πάντα. Όμως ο ακάματος Γκάθρι, που βαθιά μέσα του ήταν ένας καταγραφέας, αποφάσισε ότι το να γράφει φολκ τραγούδια θα ήταν ένας ηρωικός τρόπος για να ανυψώσει το πεσμένο ηθικό των ανθρώπων.
Αντιμέτωπος με τη θλίψη και τον παραλογισμό, με φτωχούς φουκαράδες σε άθλια κατάσταση, πολλοί από τους οποίους είχαν καταστραφεί οικονομικά από το Νταστ Μπόουλ, ο Γκάθρι άρχισε να εξετάζει το ζήτημα από φιλοσοφική σκοπιά. Έπρεπε να υπάρχει κάποιος καλύτερος τρόπος για να ζει κάποιος απ' ό, τι στα ετοιμόρροπα υπόστεγα  που σκέβρωναν από την υγρασία του καλοκαιριού, ήταν ευάλωτα στην προσβολή από τερμίτες, δεν διέθεταν μόνωση σε θερμοκρασίες κάτω από το μηδέν και μια αμμοθύελλα ή μια χιονοθύελλα μπορούσε να τα γκρεμίσει. Ο Γκάθρι συνειδητοποίησε ότι για να επιβιώσουν από την Κρίση,οι γείτονες του χρειάζονταν τρία πράγματα: τροφή, νερό και στέγη. Αποφάσισε να ασχοληθεί με το τρίτο στο μοναδικό ολοκληρωμένο του μυθιστόρημα, το εύστοχο και σπαρακτικό Σπίτι από γη."

Ο Γούντι Γκάθρι άρχισε να γράφει το μυθιστόρημά του στα τέλη της δεκαετίας του 1930 και το ολοκλήρωσε το 1947. Το βιβλίο θεωρήθηκε ότι κινείται στο ίδιο κλίμα με τον κύκλο τραγουδιών του, Dust Bowl Ballads, που κυκλοφόρησε το 1940. Επιπλέον το Σπίτι από γη συμπληρώνει το τραγούδι - λαϊκό μανιφέστο,"This Land is Your Land"

"Είναι ένας όχι και τόσο εκλεπτυσμένος παιάνας για τα βάσανα του απλού ανθρώπου. Στο κάτω - κάτω, σε μια σοσιαλιστική ουτοπία, μόλις μια οικογένεια από τις Μεγάλες Πεδιάδες αποκτούσε γη, θα έπρεπε να χτίσει στο οικόπεδό της μια στέρεη κατοικία. Το μυθιστόρημα  συνεπώς ισορροπεί κάπου ανάμεσα στον αγροτικό ρεαλισμό και την προλεταριακή διαμαρτυρία, με στατική αφήγηση, αλλά και μια υπέροχη απεικόνιση του Πανχάλντ και των περιθωριοποιημένων ανθρώπων  που ζούσαν εκεί τη δεκαετία του'30. Είναι ο Γκάθρι που θίγει το στοιχειώδες ερώτημα με ποιον τρόπο ένα ζευγάρι αγρολήπτες, εργάτες γης, μπορούσαν να ζήσουν στο δυτικό Τέξας, μια περιοχή που μαστιζόταν από καταιγίδες σκόνης. Παγιδευμένοι σε αντίξοες οικονομικές συνθήκες, ανίκανοι να πληρώσουν τους λογαριασμούς τους ή να κερδίσουν κάτι παραπάνω από έναν μισθό κάτω από το όριο της επιβίωσης, οι κεντρικοί χαρακτήρες του Γκάθρι ονειρεύονται μια καλύτερη ζωή...
...Αυτό που ήθελε να ερευνήσει ο Γκάθρι στο Σπίτι από γη ήταν  με ποιον τρόπο μέρη όπως το Πάμπα θα μπορούσαν να είναι κάτι άλλο εκτός από πόλεις - φαντάσματα, ή με ποιον τρόπο οι φτωχές αγροτικές οικογένειες θα μπορούσαν να ριζώσουν μόνιμα στο Δυτικό Τέξας. Ήθελε να θίξει ζητήματα όπως η υπερβόσκηση και οι οικολογικές απειλές που ενυπήρχαν στον κατακερματισμό του φυσικού περιβάλλοντος. Αποσαφήνισε την ανάγκη για ταξικό πόλεμο στο Δυτικό Τέξας, για μια εξέγερση του 99% των εργατών ενάντια στο 1% των τραπεζιτών. Η σκοπιά του ήταν σοσιαλιστική. ( Τούβλα στους γαιοκτήμονες! Να χρεοκοπήσουν όλοι οι έμποροι ξυλείας! Κατάρα στις βδέλλες της αγοράς ακινήτων που χορταίνουν από το αίμα των φτωχών!) Και απερίφραστα δηλώνει ότι το να είσαι αγρότης είναι η υψηλότερη αποστολή στα μάτια του Θεού."
Η γραφή του Γκάθρι διακρίνεται για τον ρεαλισμό της. Κάποιοι έγραψαν για τραχύ ρεαλισμό. Αυτός αφορά όχι μόνο τη λεπτομερή περιγραφή των αντικειμένων και των συναισθημάτων, αλλά την ίδια τη ζωή συμπεριλαμβανομένων των ερωτικών σκηνών και της στιγμής του τοκετού. 

" Στο κτήμα, η ζωή επιμένει και ο αναγνώστης γίνεται μάρτυρας μιας παρατεταμένης, γήινης ερωτικής σκηνής. Αυτή η μύχια περιγραφή εξυπηρετεί έναν σκοπό: Ο Γκάθρι ανάγει τη βιολογική πράξη σε έκφραση της ένωσης του Τάικ και της Έλα Μέι με τη γη, με το κτήμα, καθώς και του ενός με τον άλλο. Και παρ' όλα αυτά, η γη δεν ανήκει στους Χάμλιν για να την κάνουν ό,τι θέλουν· έτσι το χτίσιμο του πλίνθινου σπιτιού τους παραμένει με επώδυνο τρόπο μια χίμαιρα." 

Ο Γκάθρι πίστευε ότι το βιβλίο του θα γυριζόταν ταινία, κάτι που δεν έγινε, και το βιβλίο ξεχάστηκε. Τα τελευταία χρόνια και μετά από το ενδιαφέρον που εκδήλωσε το Πανεπιστήμιο του Τάλσα για το έργο του Γούντι Γκάρθρι, το μυθιστόρημα αυτό ήλθε στο προσκήνιο.

" Το ερώτημα που προκύπτει είναι προφανές: Γιατί το Σπίτι από γη δεν εκδόθηκε στα τέλη της δεκαετίας του 1940; Γιατί ο Γκάθρι εργάστηκε με τέτοιο ζήλο για ένα μυθιστόρημα κι έπειτα το άφησε να μαραζώσει αγνοημένο; Υπάρχουν κάποιες πιθανές απαντήσεις. Το πιο πιθανό είναι ότι ήλπιζε πως θα προέκυπτε ένα κινηματογραφικό συμβόλαιο· κάτι τέτοιο ήθελε υπομονή. Ίσως ο Γκάθρι καταλάβαινε ότι ένα μέρος από το περιεχόμενο του βιβλίου ήταν ξεπερασμένο... ή ότι η σεξουαλικά προκλητική του γλώσσα ήταν μπροστά από την εποχή του...Άλλο ένα εμπόδιο για την έκδοση ίσως ήταν η ενασχόληση του Γκάθρι με τη διάλεκτο των ανθρώπων της υπαίθρου των νότιων πολιτειών...Επίσης ένα αυθεντικά αριστερό έργο ήταν δύσκολο να βρει μαζική πρόσβαση στην αγορά στην εποχή του Τρούμαν, όταν ο σοβιετικός κομμουνισμός ήταν ο υπ' αριθμόν ένα δημόσιος κίνδυνος. Και οι κριτικοί της εποχής ήταν γραφτό να απορρίψουν το ενθουσιώδες ενδιαφέρον του μυθιστορήματος για τις πλίνθους των νοτιοδυτικών πολιτειών ως φετιχιστικό..."

Το Σπίτι από γη είναι ένα πολιτικό- ταξικό μυθιστόρημα  γιατί:
"...Διαβάζοντας τη φωνή του Γκάθρι, ακούει κανείς τις πολλές φωνές των ανθρώπων, των δικών του ανθρώπων, των σκληρά εργαζόμενων κατοίκων των Μεγάλων Πεδιάδων που δεν διέθεταν κάποιον χώρο δημόσιας συζήτησης απ' όπου θα μπορούσε να ακουστεί το πικρό τους μαρτύριο. Η φωνή του είναι η γνήσια έκφραση των χαμένων, των περιθωριοποιημένων, των ξεχασμένων Αμερικανών που ζούσαν στο όριο της πείνας στη ζωτική ενδοχώρα.
Ενώ ο Γκάθρι ήταν ο ίδιος ένας συνηθισμένος άνθρωπος, η ένταση της προσπάθειάς του να υμνήσει το προλεταριάτο στην τέχνη του είναι ασυνήθιστη. Ήλπιζε ότι κάποια μέρα οι Αμερικανοί θα μάθαιναν πώς να καταργήσουν τους νόμους του χρέους και της εξόφλησης. Απαίτησε οι πολιτικές του πεποιθήσεις να αναγνωρίζονται, να γίνονται σεβαστές και να αντιμετωπίζονται με αξιοπρέπεια. Όπως δηλώνουν οι ερωτικές σκηνές, δεν φοβόταν κανέναν. Δεν είχε φόβο. Ζούσε την τέχνη του. Εν ολίγοις, ο Γκάθρι ενέπνευσε όχι μόνο ανθρώπους των καιρών του, αλλά ανθρώπους μεταγενέστερων εποχών που εξοργίζονταν από την αδικία, διψούσαν για αλήθεια και αναζητούσαν τη δυσκολοθεώρητη κατάργηση των ταξικών ανισοτήτων..."

Γούντι Γκάθρι, Σπίτι από γη, μετφρ. Αλέξης Καλοφωλιάς, Εκδόσεις Αίολος, Αθήνα 2018.
Τα αποσπάσματα είναι από τον εξαιρετικό  Πρόλογο των Ντάγκλας Μπρίνλεϊ και Τζόνι Ντεπ.

Πολύχρωμες ζακέτες

Ένα πολύ ευαίσθητο, τρυφερό και αγαπημένο τραγούδι αφιερωμένο στις μανούλες όλες του κόσμου, για αυτές που κυκλοφορούν ανάμεσά μας και για αυτές που έγιναν μνήμη και ανάμνηση.

Να γίνω σκόνη που ο αέρας παντού τη σκορπάει 
Στο παραμύθι ο ήρωας που πάντα νικάει
Σε ένα βράδυ όλο τον κόσμο να τον κατακτήσω 
Με ένα χάδι ένα θαύμα απόψε να ζήσω…

Για μια στιγμή μέσα στο χρόνο να νικήσω
Με τα φτερά που’χω σμιλέψει να γυρίσω
Και να μικρύνω να χωράω σ’ όλες τις τσέπες  
Μες τις δικές σου τις πολύχρωμες ζακέτες…
Κοντά σου μαμά να βρεθώ… 
Το μόνο δώρο τώρα πια που απ’ τα Χριστούγεννα ζητώ… 

Να γίνω πάλι ένα παιδί που όνειρα κάνει
Κλείνει τα μάτια κι ότι πιστεύει μπορεί και το φτάνει
Σε μια παλάμη ό,τι έχω ζήσει γραμμές πια μετράει

Σε μια ρυτίδα το άγγιγμα σου απόψε χωράει…

Στίχοι: Αθηνά Σπανού
Μουσική: Γρηγόρης Πολύζος
Ερμηνεία: Πολυξένη Καράκογλου
Ενορχήστρωση: Γρηγόρης Πολύζος
Έργα ζωγραφικής: Γιώργος Σαμψωνίδης

Παραγωγή: Μικρή Άρκτος 2017
Διεύθυνση παραγωγής: Παρασκευάς Καρασούλος

Βιολί: Κώστας  Καριτζής
Όμποε: Μαρία Σιφναίου
Πιάνο: Γρηγόρης Πολύζος

Ηχογράφηση, μίξη, Mastering: Ηλίας Λάκκας @ Studio Odeon

Ήμουνα πάντα με τον Έκτορα που ήξερε πως δεν έχει ελπίδα μα βγήκε από τα τείχη και πολέμησε για της ψυχής του την πατρίδα

Εσένα σε φωνάζαν Αχιλλέα
μα εγώ αγαπούσα ξέρεις πιο πολύ
εκείνους που η ζωή ξεχνάει μονάχους
χωρίς αγάπη, σπίτι και φιλί

Εσένα σε φωνάζαν Αχιλλέα
ήθελες να 'σαι εσύ ο δυνατός
μα ο κόσμος ο γεμάτος από πόνο
για 'μένα ήτανε φίλος πιο πιστός

Ήμουνα πάντα με τον Έκτορα
που ήξερε πως δεν έχει ελπίδα
μα βγήκε από τα τείχη και πολέμησε
για της ψυχής του την πατρίδα
Ήμουνα πάντα με τον Έκτορα

Εσένα που σε λέγαν Αχιλλέα
σε ξάπλωσε στην άκρη του γιαλού
εκείνη η κρυφή πληγή στη φτέρνα
που λέει το παραμύθι του τυφλού

Κι εμένα με τρομάζει όταν νυχτώνει
το μαύρο που σκεπάζει στην καρδιά
το βλέμμα σου κι εκείνη τη φιλία
που είχαμε σαν ήμασταν παιδιά

Ήμουνα πάντα με τον Έκτορα
που ήξερε πως δεν έχει ελπίδα
μα βγήκε από τα τείχη και πολέμησε
για της ψυχής του την πατρίδα

Ήμουνα πάντα με τον Έκτορα
που ήξερε πως δεν έχει ελπίδα
μα βγήκε από τα τείχη και σκοτώθηκε
για της ψυχής του την πατρίδα
Ήμουνα πάντα με τον Έκτορα

Στίχοι: Γιώργος Ανδρέου
Μουσική: Γιώργος Ανδρέου
Πρώτη εκτέλεση: Χρήστος Θηβαίος
CD: Μυστήριο Τραίνο